Een jongere versie van onszelf

Dag 21, Dyjakovicky (Tsjechië) - Grosskrut (Oostenrijk), 88 km (1653)

Vandaag kwamen we in het Tsjechische plaatsje Novy Prerov een jongere versie van onszelf tegen. Vier jonge Polen, alle vier zo rond de 25. Twee weken geleden waren ze begonnen te fietsen in München. Via Oostenrijk waren ze door de Alpen naar Verona en Venetië getrokken. Van daaruit naar Slovenië en Kroatië, en daarna terug naar Oostenrijk. Gisteren waren ze Wenen gepasseerd. Een ruim rondje door het Habsburgse Rijk, zou je kunnen zeggen.

Ze sliepen in twee kleine tentjes en hadden net als wij nog maar vier droge dagen gehad. Elke morgen pakten ze hun tentjes nat in. Vannacht hadden ze hun tent in een parkje opgezet. Dan kostte de overnachting niets. Na het opstaan hadden ze eerst een eind gefietst, tot voorbij de grens met Tsjechië. Daar hadden ze ontbeten - dat is in Tsjechië een stuk goedkoper dan in Oostenrijk.

In 1979 fietste ik met drie vrienden langs de Donau. Net als de vier Polen nu vertrokken we in de buurt van München. Vandaar reden we de Donau af, via Regensburg en Passau naar Linz, Wenen, Boedapest en Belgrado, en nog verder, door Bulgarije naar Roemenië. Ook wij sliepen in tentjes. Meestal op een camping, en soms ook ergens in een weiland of parkje. Eén keer sliepen we in een klooster. We leefden van honderd gulden per week en kookten op benzinebrandertjes. Nu slapen we in hotels en geven we meer dan 100 euro per dag uit aan logies en eten.

De vier Poolse jongens reden vandaag in de richting van Brno. Morgen wilden ze weer thuis zijn, in Polen.

Wij reden precies de andere kant uit en eindigden de dag in Grosskrut, Nieder Österreich. Onderweg stonden we stil bij een gedenkteken in de buurt van Mikulov en Valtice. Daar probeerden jonge inwoners van landen uit het Oostblok in de communistische tijd de zwaarbewaakte grens met het westen over te steken. Dat liep vaak slecht af. Een indrukwekkend monument herdenkt de tientallen dodelijke slachtoffers. Onder hen veel Tsjechen, en ook Oost-Duitsers en Polen. Jongens zoals we vanmiddag tegenkwamen.

In 1979 hadden de jonge Polen hun reis niet kunnen maken. Wij wel. Maar het gaf een hoop gedoe. We hadden voor elk land ten oosten van Oostenrijk een visum nodig, en in Roemenië moesten we verplicht 10 dollar per dag uitgeven. Dat was voor ons een astronomisch bedrag. Bij de grens tussen Joegoslavië en Bulgarije moesten we onze schaarse bagage uitpakken en onze kleren binnenstebuiten keren. In Bulgarije moesten we van dag tot registeren waar we overnachtten. Veel moeten, weinig te willen.

Het zijn grote verschillen met de vier Polen van nu. Maar er is ook een grote overeenkomst: dat gevoel van vrijheid, over grenzen heen. Gewoon je spullen pakken en een eind wegfietsen. Dat kan in het Europa van nu.

Wij staken vanmiddag om een uur de grens tussen Tsjechië en Oostenrijk over. De zon scheen uitbundig, en er was geen controle. Wel een slagboom, maar die stond naast de weg, als een loos gebaar - voor wie eigenlijk?